Korrekturlesaren i avisene har avgått med døden. Det går rykte om at enkelte gamle redaktørar framleis les korrektur før dei sender avisa i trykken, og at Dag og Tid har ein korrekturlesar. Dessverre er det ikkje mange med ein slik stillingstittel i norske aviser i dag. Det høyrer historia til.

I 2010 skal retteprogramma gjere susen. Retteprogramma skal fange opp om skrivande journalistar slurvar med stor bokstav og dobbel konsonant. Men det betyr ikkje at ein får eit godt språk. Å skrive godt er mykje meir enn ortografi og grammatikk. Ei undersøking frå Danmark viser at retteprogrammet i Word fangar opp 30-45% av skrivefeila.

VG Nett har funne ein gratisresept: her.

Avisa inviterer lesarar med hissig raud penn til å melde seg. Avisa skal så (på uvisst grunnlag) plukke ut dei best eigna til å røkte språket i landets største avis.

Og jobben, den skal korrekturlesarane gjere gratis.

Her er det grunn til å stoppe opp. At korrekturlesarane skal arbeide gratis er gale nok i seg sjølv. I denne runden får det vere ei sak for LO. Men det er oppsiktsvekkjande og alarmerande at Noregs største avis synest språk er så uviktig at tilfeldige personar skal få tevle om å røkte språket.

VG vil truleg svare at dei har ei språkhandbok og retningslinjer for språk. Det er det ingen grunn til å tvile på – og det skulle berre mangle. Men det hjelp så lite å ha eit rammeverk for journalisten sitt viktigaste arbeidsverktøy, språket, når ingen har som fast oppgåve å røkte og kvalitetssikre dette. Det er truleg ingen som skriv heilt rett. Kvifor er språk så viktig?

Språket i avisene er inga privatsak. Språket i avisene påverkar lesarane og skaper presedens for språkbruken elles i samfunnet. Språk er identitet. Språk er makt.

Språkrådet har meldt om ei alarmerande utvikling for språket i pressa. I 2007 gjennomførte Språkrådet ei undersøking av språket i Aftenposten, VG, Dagbladet og Bergens Tidende. Språkrådet las korrektur på det redaksjonelle stoffet som avisene trykte ein tilfeldig valt dag i oktober 2007. Funna var nedslåande: Grove tekstfeil, teiknsetjingsfeil, ord som er bytte om, bokstavar som manglar.

Kvifor er ikkje språket viktigare for avisredaktørane? Og kva vert konsekvensen?

Norske aviser mottek støtte frå staten for å gje ut avis. Nokre får direkte pressestøtte, alle får momsfritak. Staten stiller ei rekkje kvantitative krav til dei som skal få økonomisk støtte. Det er ikkje eitt ord om språk i føreskrifta om produksjonstilskot i dagsaviser, det er heller ikkje eit krav at avisene skal ha norsk som språk. Det er noko å tenkje på for Mediestøtteutvalet.

Ansvaret for norsk språk og norsk språkutvikling verken kan eller bør avisene bere åleine. Men i mandatet til Mediestøtteutvalet skriv regjeringa, i ei tolking av Grunnlova §100, sjette ledd at:

"Infrastrukturkravet innebærer at staten må legge til rette for de kanaler og institusjoner som utgjør infrastrukturen for offentlig utveksling av informasjon og meninger.

Det er derfor et offentlig ansvar å legge til rette for mangfold og kvalitet i norske medier".

Det er noko å tenkje på for Mediestøtteutvalet.

Medan vi ventar på utvalet, er det greitt å minne om at det sit mange dyktige språkfolk i norske aviser. Synest dei ikkje språk er viktig nok lenger? De veit sjølve kven de er og er med dette etterlyste.

Lyst å lese meir?

Språkrådets rapport Språkstatus 2010

Forskrift om produksjonstilskudd til dagsaviser

Mandatet til Mediestøtteutvalet

Følg Gregoriusdotter Rotevatn på Twitter som @gregoriusdotter